Obecna koalicja rządząca w Izraelu, uformowana po wyborach w 2022 roku, charakteryzuje się silnym wpływem partii określanych jako skrajnie prawicowe. Te ugrupowania, takie jak Likud premiera Benjamina Netanjahu, ale przede wszystkim mniejsze, bardziej radykalne formacje jak Szas, Zjednoczony Judaizm Tory czy Religijny Syjonizm (obejmujący m.in. partię Otzma Yehudit Jehudy Gancela), odgrywają kluczową rolę w kształtowaniu polityki wewnętrznej i zagranicznej państwa. Ich agenda skupia się na umacnianiu izraelskiej suwerenności na spornych terytoriach, propagowaniu tradycyjnych wartości oraz promowaniu silnej polityki bezpieczeństwa.
Ideologiczne fundamenty i cele polityczne
Partie te wywodzą swoją ideologię z połączenia nacjonalizmu, syjonizmu religijnego i konserwatyzmu społecznego. Ich głównym celem jest rozszerzenie izraelskiej obecności i kontroli na Zachodnim Brzegu Jordanu, obszarze uznawanym przez prawo międzynarodowe za okupowany. Wizja „Wielkiego Izraela”, obejmującego wszystkie ziemie historycznej Palestyny, jest często obecna w retoryce liderów tych ugrupowań. W sferze społecznej kładą nacisk na ochronę tradycyjnej rodziny, promowanie religijnego charakteru państwa oraz wzmocnienie roli halachy (żydowskiego prawa religijnego) w życiu publicznym. W kontekście bezpieczeństwa opowiadają się za stanowczą reakcją na zagrożenia, w tym stosowaniem siły wobec Palestyńczyków i wzmacnianiem osadnictwa jako elementu strategicznego.
Wpływ na politykę osadniczą
Jednym z najbardziej widocznych przejawów wpływu skrajnie prawicowych partii jest intensyfikacja polityki osadniczej. Rząd, w którym mają one znaczący udział, zatwierdza nowe osiedla na Zachodnim Brzegu, legalizuje nielegalne punkty osadnicze i ułatwia dostęp do ziemi dla osadników. Działania te są postrzegane jako naruszenie prawa międzynarodowego i stanowią poważną przeszkodę w procesie pokojowym z Palestyńczykami. Zwolennicy tej polityki argumentują, że osadnictwo jest historycznym prawem narodu żydowskiego do ziemi Izraela i służy wzmocnieniu bezpieczeństwa państwa.
Kwestia palestyńska i stosunki międzynarodowe
Polityka wobec Palestyńczyków jest kolejnym obszarem, gdzie wpływ skrajnie prawicowych partii jest szczególnie silny. Ich podejście charakteryzuje się brakiem otwartości na negocjacje pokojowe oparte na rozwiązaniu dwupaństwowym. Zamiast tego preferują rozwiązania jednostronne, które umacniają izraelską kontrolę nad terytorium. W praktyce przekłada się to na ograniczanie swobód Palestyńczyków, wzmacnianie blokady Strefy Gazy i rozszerzanie działań wojskowych. Na arenie międzynarodowej takie podejście często prowadzi do napięć z krajami arabskimi, krytyki ze strony organizacji praw człowieka oraz skomplikowania relacji z tradycyjnymi sojusznikami Izraela, takimi jak Stany Zjednoczone czy Unia Europejska.
Wpływ na wewnętrzną spójność społeczną
Obecność skrajnie prawicowych partii w rządzie Izraela ma również znaczący wpływ na wewnętrzną spójność społeczną. Z jednej strony, ich polityka cieszy się poparciem wśród części społeczeństwa, zwłaszcza wśród religijnych i nacjonalistycznie nastawionych wyborców. Z drugiej strony, budzi ona silny sprzeciw wśród środowisk liberalnych, lewicowych i części społeczeństwa świeckiego, które obawiają się narastającej autorytaryzacji państwa, ograniczania praw mniejszości i dewastacji procesu pokojowego. Te podziały często prowadzą do masowych protestów i głębokiego kryzysu politycznego.
Reformy prawne i ich konsekwencje
Nie można pominąć wpływu partii skrajnie prawicowych na reformy prawne, które miały na celu osłabienie systemu kontroli i równowagi w państwie. Jednym z najbardziej kontrowersyjnych projektów była reforma sądownictwa, która miała ograniczyć uprawnienia Sądu Najwyższego do unieważniania ustaw sprzecznych z podstawowymi prawami. Zwolennicy reformy argumentowali, że ograniczy to nadmierną władzę sędziowską i przywróci równowagę między władzą wykonawczą a sądowniczą. Krytycy natomiast widzieli w niej zamach na niezależność sądownictwa i próbę skoncentrowania władzy w rękach partii rządzącej, co mogłoby prowadzić do naruszania praw obywatelskich.
